Από το AZERTY στο QWERTY: η ιστορία του ελληνικού πληκτρολογίου

Κοιτάζοντας σήμερα ένα ελληνικό πληκτρολόγιο στον υπολογιστή ή στις κινητές συσκευές μας, η διάταξη των γραμμάτων μάς φαίνεται αυτονόητη. Ήταν όμως πάντα έτσι; Η ιστορία των ελληνικών γραφομηχανών αποκαλύπτει μια πολύ ενδιαφέρουσα διαδρομή που συμβαδίζει και με τους πολιτισμικούς δεσμούς της Ελλάδας με τη Δύση μέσα στα χρόνια.

Η σημερινή διάταξη των γραμμάτων, των αριθμών και των συμβόλων στο ελληνικό πληκτρολόγιο ακολουθεί αυτή του αγγλικού QWERTY (που είναι το κυρίαρχο πρότυπο παγκοσμίως). Στις γραφομηχανές, όμως, τα πληκτρολόγια δεν ακολουθούσαν πάντα αυτό το πρότυπο. Έως και περίπου τα τέλη της δεκαετίας του 1940, οι ελληνικές γραφομηχανές ακολουθούσαν τη διάταξη AZERTY των γαλλικών πληκτρολογίων.

Η διάταξη AZERTY εμφανίστηκε στη Γαλλία στα τέλη του 19ου αιώνα, ως παραλλαγή της αμερικανικής QWERTY. Η γαλλική επιρροή ήταν ιδιαίτερα ισχυρή κατά τον 19ο και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα στην Ελλάδα. Τα γαλλικά ήταν η κατεξοχήν ξένη γλώσσα των μορφωμένων αστικών τάξεων (θυμηθείτε τις παλιές ελληνικές ταινίες) και η Γαλλία αποτελούσε σημαντικό πολιτιστικό και εμπορικό σημείο αναφοράς.

Έτσι, όταν οι κατασκευαστές προσάρμοζαν τις γραφομηχανές τους για την ελληνική αγορά, χρησιμοποιούσαν το γαλλικό πρότυπο για τα πληκτρολόγια – αρκετές φορές με διαφοροποιήσεις, λόγω της μη τυποποίησης. Η λεπτομέρεια αυτή είναι σημαντική, καθώς η έλλειψη επίσημης βιομηχανικής τυποποίησης για την ελληνική διάταξη άφηνε το περιθώριο στους κατασκευαστές γραφομηχανών να “αυθαιρετούν”.

Oliver 7 του 1915 (Σ/Α: 511129)

Adler 17 του 1920 (Σ/Α: 178873) με δίγλωσσο ΑΖΕΡΤΥ πληκτρολόγιο (Ελληνικά & Γαλλικά).

Klein Triumph δεκαετίας 1920 - 1930

Remington 12 δεκαετίας 1920 (Σ/Α: LA30949). Στις δυο παραπάνω γραφομηχανές, παρατηρείστε τις διαφορές στα γράμματα, όπως και το ότι οι αριθμοί απαιτούν χρήση του Shift.

Urania 8 του 1938 (Σ/Α: 223332). Παρατηρείστε εδώ ότι οι αριθμοί δεν είναι shifted, αλλά και -ξανά- κάποιες διαφορές στα γράμματα.

Η αλλαγή αρχίζει μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με την Ελλάδα να τοποθετείται πλέον σε διαφορετικό γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον. Η αμερικανική παρουσία και επιρροή γίνεται πολύ ισχυρότερη και, με το περίφημο Σχέδιο Μάρσαλ (1948-1952), η χώρα συνδέεται στενότερα με την αμερικανική οικονομία και τεχνολογία.

Στο κομμάτι της κοινωνικής ζωής, η αγγλική άρχισε σταδιακά να παίρνει τα πρωτεία από τη γαλλική ως η σημαντικότερη ξένη γλώσσα, ενώ ο τουρισμός, το εμπόριο, η αμερικανική ποπ κουλτούρα και αργότερα η πληροφορική, ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο αυτή την τάση υπέρ της “διεθνούς γλώσσας”, όπως είχαμε μάθει να αποκαλούμε την αγγλική.

Royal Royalite του 1957 (Σ/Α: RL3420454) με το κοινό QWERTY ελληνικό πληκτρολόγιο.

Olympia SM7 του 1962 (Σ/Α: 2003817). Ελληνικό πληκτρολόγιο QWERTY χωρίς τους επιπλέον λατινικούς χαρακτήρες. Παρατηρείστε επίσης το σύμβολο της δραχμής (Δρ) μαζί με τον αριθμό 1.

Olivetti Lettera 22 του 1950 (Σ/Ν: 364427) με διαφορετικές θέσεις για το Q και το V

Επιπλέον, οι αμερικανικές εταιρείες Remington, Underwood, Royal, Smith-Corona και άλλες είχαν ήδη καταστήσει το QWERTY παγκόσμια αναγνωρίσιμο και έτσι, σταδιακά, το πρότυπο AZERTY δίνει τη θέση του στο QWERTY καί στις ελληνικές γραφομηχανές.

Θα μπορούσαμε να πούμε, καθ’ υπερβολήν φυσικά, ότι το Σχέδιο Μάρσαλ άλλαξε και τον τρόπο που πληκτρολογούμε την ελληνική γλώσσα.

Διαβάστε επίσης: Γραφομηχανές με πληκτρολόγιο ABC - ένα όμορφο παράδοξο

Montana Luxe από τη δεκαετία του 1960 (Σ/Α: 160474) - από τις εξαιρέσεις, πια, με πληκτρολόγιο AZERTY.

Η επόμενη μεγάλη αλλαγή στα ελληνικά πληκτρολόγια θα έρθει το 1982, με την κατάργηση του πολυτονικού συστήματος γραφής και την υιοθέτηση του μονοτονικού, ενώ στα μέσα της δεκαετίας του 1980 πραγματοποιείται για πρώτη φορά επίσημη τυποποίηση από τον ΕΛΟΤ του ελληνικού πληκτρολογίου (ΕΛΟΤ 928 ή ISO 8859-7).

Hermes Baby του 1985 (Σ/Α: 8303220) με μονοτονικό ελληνικό πληκτρολόγιο.

Η ιστορία, λοιπόν, του ελληνικού πληκτρολογίου αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη πολιτισμική και κοινωνική μετατόπιση από τη γαλλική προς την αγγλοαμερικανική επιρροή, μια μετατόπιση που άλλαξε πολλά στην εικόνα της χώρας μας.